*** تورهای گردشگری نگین تور کاشان مجری انواع تورهای گردشگری تاریخی، طبیعت گردی، کویر و غیره ***


»» آیا میدانید ؟

تپه های سیلک از قدیمی ترین زیگورات های جهان هستند . ----  قبر شاه عباس اول صفوی در شهر کاشان قرار دارد  . ----  مناره مسجد جامع کاشان سومین مناره تاریخی ایران است . ----  خانه عامریهای کاشان بزرگترین خانه تاریخی ایران میباشد . ----  مسجد اقا بزرگ کاشان تنها مسجد 5 طبقه دنیای اسلام است .

آب انبار ها یادگارانی از یاد رفته

اصولا در ایران پیدا کردن اب بخصوص اب خنک همیشه مسئله بوده است  و ایرانیان از دیرباز بدلیل گرمای هوا مجبور به ذخیره اب بوده اند .  از معماری عناصری  مثل چاه اب سرد  اطلاعی در دست نیست فقط این موضوع روشن است که چاه را در زمستان پر از برف کرده و در تابستان از ان استفاده می کردند . موضوع ذخیره اب  فقط مخصوص مناطق خشک نبوده و در حاشیه خلیج فارس و شهرهای شمالی راه حل مشابهی  به کار رفته است احداث اب انبار را می توان یکی از مهمترین امکانات ذخیره اب در ایران قدیم دانست که سابقه ساخت ان در ایران بسیار طولانی بود و هنوز اب انبارهایی از قرن ششم و هفتم هجری بجای مانده است .

دلایل ایجاد اب انبار :

اب انبار یکی از عناصر شاخص  درسکونت گاه های کویری است که نقش حیاتی ان در چنین مناطق بوضوح قابل روئیت است از جمله ان مناطق شهر کاشان با 128 اب انبار که از این تعداد 54 اب انبار در بافت قدیمی شهر وجود دارد که در حال حاضر قابل بهره برداری است .

معماری و ساختمان اب انبارها :

1 – خزینه : محل انبار کردن اب و اصلی ترین عنصر اب انبار به حساب می اید که برای مسایل ایستایی ( جلوگیری از فشارهای که اب بر بدنه دارد ) معمولا  در داخل زمین قرار می گیرد ودارای  بیش از 10 مترعمق  از سطح زمین می باشد .منبع اب انبارها به شکل مکعب , مکعب مستطیل , هشت گوش و استوانه و مدور ساخته شده که تمامی یا بخش عمده ان در زیر زمین حفر می شود . این بخش معمولا در زمین سفت تعبیه می شود تا از ریزش دیواره های اب انبار جلوگیری شود . کندن مخزن در داخل زمین از دو جهت اساسی مورد توجهبوده است . نخست ان است که به کمک توده های خاک فشرده پیرامون منبع به میزان بسار بر قدرت مقاومت دیواره ها افزوده می شود و دیگر ان که به کمک عایق طبیعی خاک دور منبع از میزان نفوذ گرما در تابستان و گرم شدن اب جلوگیری به عمل می اید. نکته اساسی در بنای یک اب انبار عدم نشست و ترک خوردن مخزن است که در براربر فشار معمولا رخ می دهد . به طور معمول پس از بیرون اوردن گود اب انبار در داخل زمین , کف ان را با شفته اهک می پوشانند.نمونه های وجود دارد که به جای این کار , کف اب انبار های پرحجم را سرب می ریختند. به اعتباری این روش گذشته از جنبه استحکام بخشی به بنا و جلوگیری از تغییر شکل کف , از منظر خنک ساختن اب در تابستان نیز از اهمیت بالا برخوردار بوده است .

2- راچینه : پلکان دسترسی به پاشیربوده است . اب انبار خواجه یا اب انبار ریگ از اب انبار ریگ از اب انبارهای بزرگ یزد هستند که عمق بسیاری دارند و دارای 60 پله بلند تا پایین پاشیر می باشند این پله ها از پله های امروزی بزرگتر هستند , به گونه ای که به دشواری می توان ازانها بالا رفت . ارتفاع پله ها به طور معمول بین 25 تا 30 و کف انها از 30 تا 50 سانتی متر است و در فاصله هر چند پله یک (( تخت پله )) با وسعت مناسب برای استراحت برداشت کنندگان اب وجود دارد. در بعضی از شهرها اب انبارهای ساخته شده به دست زرتشتیان بیشتر دارای دو پلکان برداشت اب است یکی برای زرتشتیان و یکی برای مسلمانان .گاه در پاگرد جاهایی مانند شربت خانه یا قهوه خانه نیز وجود داشته و چون جای خنکی بوده به کار مردم می امده است . در جهرم اب انباری بوده که چند پا گرد داشته و در پاگرد شربت خوری ,بستنی فروشی و قهوه خانه جای داشتند .
 3 – راه پله و پاشیر: جایگاه دسترسی به اب اب انبار. پلکان در پایین به پاشیر می رسیده است .شیب پله ها گاهی تند , ولی پهنای انها بسیار است . پاشیر اتاقکی است که در کنار خزانه اب انبار جای دارد و یک چاه هرز اب زیر ان است . چون هر بار که کسی شیر اب را باز می کرده ,بستن ان دشوار بوده و اب به زمین می ریخته است . نیز برای پاک کردن سالانه لجن ته خزانه , اب ان را درون چاه رها می کردند . در پاشیر گاه یک تا سه شیر اب وجود داشت .

4– بادگیر یا خیشخان : برای خنک نگه داشتن اب . شمار ان از یک تا شش بادگیر در تغییر بوده است . برخی جاها بادگیر نداشته و به جای ان خیشخان دارد . نمونه ای از ان در شهر زواره و در نزدیکی مسجد پامنار دیده می شود . گاه با بهره گیری از بادگیر اب خزانه به اندازه ای خنک می شود که تحمل سردی ان برای دندان دشوار است . بسته به جایگاه اب انبار و بادهای محلی , از یک تا شش بادگیر در ان می ساختند در یزد اب انبار شش بادگیره هست که بسیار زیباست گر چه بیشتر اب انبارهای شهری چهار بادگیر , و اب انبارهای کنار راههای میان شهری دو یا سه بادگیر داشته اند اب انبار یک بادگیره هم بوده است .

معماری اب انبارها در مناطق مختلف بر حسب معماری محل اب انبارها می باشد مانند اب انبارهای شهرهای ( قزوین , ساوه , قم , کرمان,  شیراز ) اب انبارهای با مخزن چهار گوش ( تربت جام و تایباد : مخازنی پلکانی شکل ) شهر کاشان غالبا بر دو طرح چهار گوش و مدور ساخته شده اند و دارای اشکال ساده و بدون تزیینات کاشیکاری است .

5 -سردر :

این قسمت از اب انبارها چشمگیر ترن واحد تزئینی و نماسازی شده ان به شمار می رود و راهنمای ورود به اب انبار بوده است . این عنصر به طور معمول مرکب از قوس بزرگ میانی , جرزهای دو طرف و لچکی های دو سوی قوس و کتیبه است . بررسی نوشته های کتیبه ها در سردر اب انبارها چه از نظر شناخت فرهنگ جامعه و چه از نظر شناخت بازتاب باورهای مذهبی مردم از اهمیت خاصی برخوردار است . مطالب عمده کتیبه ها , شعرهای است که به مناسبت تاریخ بنای ساختمان اب انبار سروده شده و گاهی شعری در راستای سلام بر امام حسین (ع )  , لعنت بر یزید و صحرای محشر , روی کاشی هفت رنگ یا معرق نقش می بست . در دو سوی سردر , اغلب سکوهای سنگی پهنی قرار دارد که بیشتر در پیوند فضای باز محل محل مقابل سردر , جایگاه مناسبی برای گردهمایی مردم محل به شمار می رود .
آب انبارهای شهر کاشان :

در کاشان اگر چه قدیمی ترین اب انبار تاریخ دار مربوط به اواخر قرن دهم (دروازه دولت سال 989 ه.ق) می شود ولی اب انبارهای بدون کتیبه نیز وجود دارند که مربوط به قرن 9 و شاید 8 هجری می باشند .

طبق بررسی ها زمان ساخت اب انبارهای کاشان را می توان به 4 دوره مجزا تقسیم کرد : 1 – اب انبارهای که از قرن 9 هجری و ماقبل ان باقی مانده و فاقد سردر تزیینی است مانند اب انبارهای طاهر و منصور , خواجه تاج الدین ,چهل دختران ,که در بافت محلات و پیوسته به مجموعه های مذهبی و امامزاده هستند( تا قبل از صفویه ومنظور بنیان گذاران برکه ها فقط استحکام و بنیاد ان ها بوده است ) 2 – اب انبارهای که از قرن دهم تا دوازدهم (دوره صفویه ) ساخته شده مانند حبیب موسی ,کوشک صفی ,میرزا مقیم 3- اب انبارهای بعد از زلزله سال 1192 ه.ق که در دوران حکومت زندیه و قاجاریه ساخته شده اند از این گروه اب انبار می توان به گذرنو , صباغ , عبدالرزاق خان اشاره کرد 4 – اب انبارهای عصر حاضر که در کمتر از یکصد سال گذشته ساخته شده اند و تعداد ان از انگشتان دست تجاوز نمی کند مانند حاج باقر, بخارایی, مدیر.

از قدم الایام تمام اب انبارهای شهر کاشان از قنات و  چشمه ها تامین می شده است . بخش عمده اب انبارهای غربی و جنوب غربی کاشان از طریق بند قهرود (صفی اباد یا چشمه شاهی ) البته تعدادی از اب  انبارها نیز از طریق قنات های محلی تامین اب می شدند قنات های که وارد شهر می شدند عبارت بودند : از قنات دولت اباد ,محمود اباد ,صاحبی ,میر باقر ,هشت طاق از اب فین و در صورت لزوم اب قمصر و قهرود هم خریداری کرده و به شهر می اورند

تورهای گردشگری نگین تور کاشان
.جهت هرگونه مشاوره یا راهنمایی و رزرو تورهای گردشگری گروهی با ما تماس بگیرید